Zespół złego wchłaniania.

DIETA BEZGLUTENOWA

Zespół złego wchłaniania to schorzenie polegające na znacznym upośledzeniu wchłaniania substancji pokarmowych z jelita cienkiego.
Na wewnętrznej ściance jelita znajdują się liczne pofałdowania , a na nich niezliczona ilość wypustek zwanych kosmkami. Za ich pośrednictwem dostarczane są składniki pokarmowe niezbędne do prawidłowego rozwoju organizmu. Gdy jakaś szkodliwa substancja uszkodzi te komórki dochodzi do poważnych zaburzeń w rozwoju psychicznym i fizycznym organizmu szczególnie niebezpiecznych dla dzieci.
Zespół złego wchłaniania dzieli się na:

• pierwotny obejmujący defekty wrodzone przewodu pokarmowego ( mukowiscydoza, niedorozwój kosmków jelitowych, niedobory enzymatyczne)
• wtórny mający charakter nabyty, przejściowy ( zakażenia pasożytnicze, po chemioterapii, po antybiotykach, po operacjach itd.)

W pierwszym przypadku dieta bezglutenowa wymagana jest przez całe życie . W drugim okresowo do czasu odbudowy zniszczonych kosmków.
Główne objawy to :przewlekłe biegunki , wymioty, słaby przyrost lub ubytek masy ciała, anemia.

Celiakia.

Jednym z podstawowych schorzeń pierwotnego zespołu złego wchłaniania jest choroba wrodzona celiakia . Celiakia jest uwarunkowaną genetycznie wadą jelita cienkiego , wywołaną nieprawidłową reakcją organizmu na spożywany gluten , często pod wpływem dodatkowych czynników( infekcje, stres).
Przyczyną choroby jest brak enzymu peptydazowego w błonie śluzowej jelita, odgrywającego rolę neutralizującą w stosunku do toksycznych dla jelita składników białka zbożowego (glutenu).
Celiakii towarzyszą często schorzenia z nią związane ( zmiany skórne- choroba Duhringa, cukrzyca, nietolerancja laktozy, zapalenie stawów, tarczycy).

Występuje ona w kilku postaciach: pełnoobjawowa, niema i utajona.
Postać kliniczna pełnoobjawowa - jawna jest łatwa do zdiagnozowania , gdyż występuje z dużą gamą objawów zespołu złego wchłaniania. Dziecko przestaje przybierać na wadze i rosnąć, dorosły - chudnie. Typowym objawom towarzyszy zmiana usposobienia : apatia, depresja.
Postać „ niema” występuje częściej od pełnoobjawowej. Charakteryzuje ją brak zewnętrznych objawów zespołu złego wchłaniania , przy jednoczesnym zaniku kosmków jelita grubego i występowaniu swoistych dla celiakii przeciwciał.
Postać utajniona występuje głównie u osób dorosłych, które przerwały stosowanie diety bezglutenowej , u ich krewnych, u części osób z cukrzycą. Cechy charakterystyczne to brak lub skąpe objawy kliniczne, przy obecności markerów celiakii.

Co to jest gluten?

Gluten jest białkiem rozpuszczalnym w alkoholu , zawartym w ziarnach pszenicy( gliadyna) , żyta (sekalina), jęczmienia (hordeina) i owsa ( awenina).
Przyczyną nietolerancji glutenu jest brak enzymów odpowiedzialnych za trawienie i wchłanianie białek zbóż.

Rozpoznanie celiakii.

Rozpoznanie celiakii polega na stwierdzeniu obecności we krwi charakterystycznych dla niej przeciwciał (markerów). Znikają one po zastosowaniu diety bezglutenowej. Ich obecność jest wskazaniem do wykonania biopsji jelita cienkiego celem określenia stopnia zaniku kosmków.

Choroba Duhringa i alergia na gluten.

Choroba Duhringa jest odmianą celiakii , w której głównym objawem zewnętrznym jest swędząca wysypka podobna jak w alergii. Różnią się one jedynie miejscem występowania zmian skórnych . Towarzyszy im zanik wyrostków jelita.
Zarówno alergię pokarmową na gluten jak i chorobę Duhringa leczy się przy pomocy diety eliminacyjnej - bezglutenowej. Prawidłowa dieta wpływa na odrost kosmków i ustąpienie zmian na skórze.